Nivelet CEFR A1–C2 të Shpjeguara

Çfarë është CEFR dhe pse u krijua

Korniza e Përbashkët Evropiane e Referencave për Gjuhët, e njohur me shkurtimin CEFR, u hartua nga Këshilli i Evropës për të zgjidhur një problem praktik. Deri atëherë çdo shkollë, çdo provim dhe çdo vend përdorte fjalorin e vet: 'i mirë', 'i avancuar', 'niveli i tretë'. Askush nuk dinte të krahasonte një certifikatë nga Tirana me një nga Vjena.

Zgjidhja ishte të matej ajo që personi di të bëjë me gjuhën, jo sa vjet e ka studiuar. Prandaj çdo nivel përshkruhet me veprime: mund të porosis ushqim, mund të përshkruaj një ngjarje të kaluar, mund të ndjek një diskutim teknik në fushën time. Kjo e bën shkallën të përdorshme edhe nga dikush që e ka mësuar gjuhën duke punuar, pa asnjë kurs.

Për një kandidat shqiptar kjo ka rëndësi të veçantë. Shumë njerëz në diasporë e kanë mësuar gjermanishten ose italishten në punë, jo në shkollë. Ata nuk kanë certifikatë, por kanë aftësi reale. CEFR u jep një mënyrë ta shprehin atë aftësi me fjalë që punëdhënësi i kupton.

Gjashtë nivelet me shembuj konkretë

Përshkrimet zyrtare janë të gjata dhe abstrakte. Më poshtë janë përkthyer në situata të njohura, që të mund të vlerësosh veten pa lexuar një dokument njëqindfaqësh.

• A1 — Përshëndet, prezantohesh, thua nga vjen dhe kupton fjali shumë të thjeshta të thëna ngadalë. Mund të lexosh një tabelë ose një çmim.
• A2 — Porosit në restorant, pyet për rrugën, flet për familjen dhe punën me fjali të shkurtra. Kupton njoftimet e thjeshta dhe formularët bazë.
• B1 — E përballon punën e përditshme: shpjegon një problem te mjeku, merr një takim në telefon, kupton lajmet kur flitet qartë. Shkruan një e-mail të thjeshtë pune. Ky është niveli që kërkohet më shpesh për vizat e punës dhe për profesionet e rregulluara.
• B2 — Ndjek një mbledhje pune pa ndihmë, diskuton dhe kundërshton me argumente, lexon tekste teknike të fushës sate. Shkruan raporte të strukturuara. Për infermierët në Gjermani, ky është zakonisht niveli i kërkuar për njohjen e diplomës.
• C1 — Përdor gjuhën në mënyrë të rrjedhshme dhe të saktë, kupton nënkuptimet dhe humorin, shkruan tekste komplekse dhe të qarta. Studion në atë gjuhë pa vështirësi.
• C2 — Kupton praktikisht gjithçka që dëgjon dhe lexon, përfshirë të folurën e shpejtë dhe dialektet. Shprehet me saktësi edhe në situata delikate. Ky nivel arrihet zakonisht pas shumë vitesh jetese në atë gjuhë.

Pesë aftësitë dhe pse nuk janë të njëjta

Rrjeti i Europass-it kërkon një nivel veç e veç për pesë aftësi: dëgjimin, leximin, ndërveprimin me gojë, prodhimin me gojë dhe shkrimin. Kjo nuk është ndërlikim i panevojshëm; aftësitë rrallë ecin bashkë.

Dëgjimi është të kuptuarit e asaj që të thonë të tjerët. Leximi është të kuptuarit e tekstit të shkruar. Ndërveprimi me gojë është biseda, ku dëgjon dhe përgjigjesh njëkohësisht. Prodhimi me gojë është të folurit i pandërprerë, si një shpjegim ose një prezantim. Shkrimi është prodhimi i tekstit.

Modeli më i zakonshëm te dikush që e ka mësuar gjuhën duke punuar është ky: dëgjimi dhe ndërveprimi me gojë në B2, leximi në B1, shkrimi në A2 ose B1. Kjo është një përgjigje krejtësisht e besueshme dhe e dobishme. Punëdhënësi e sheh menjëherë se ku duhet mbështetje dhe ku jo.

Modeli i kundërt është po aq i zakonshëm te dikush që e ka mësuar gjuhën në shkollë: leximi dhe shkrimi të fortë, ndërveprimi me gojë më i dobët. Edhe kjo shkruhet ashtu siç është.

Si të vlerësosh veten pa e tepruar

Provë praktike për secilin nivel: nëse e përballon situatën pa u kthyer te gjuha jote dhe pa i kërkuar bashkëfolësit ta përsërisë tri herë, e ke atë nivel. Nëse e përballon me mundim dhe me ndihmë, je një nivel më poshtë.

Tundimi për ta ngritur nivelin është i kuptueshëm, por rezultati është kundërproduktiv. C1 kudo, pa certifikatë, bie poshtë brenda pesë minutash bisede telefonike. Kandidati që ka shkruar B1 dhe flet si B1 lë përshtypje të mirë; kandidati që ka shkruar C1 dhe flet si B1 humbet besueshmërinë edhe për pjesën tjetër të dokumentit.

Kur ke certifikatë, shkruaje te informacionet shtesë me emrin e provimit, notën dhe vitin: Goethe-Zertifikat B2, 2024. Për Gjermaninë dhe Austrinë, dëshmia zyrtare e gjuhës është shpesh kusht formal për njohjen e diplomës, jo detaj dekorativ. Për Italinë, certifikatat CILS dhe CELI kanë të njëjtin rol.

Gjuha amtare shkruhet veçmas dhe nuk vlerësohet me nivele. Nëse ke dy gjuhë amtare, si shqipja dhe maqedonishtja ose shqipja dhe italishtja, shkruaji të dyja.

Pyetje të shpeshta

Cili nivel më duhet për të punuar në Gjermani?

Varet nga profesioni. Për punë në ndërtim ose logjistikë, A2 deri B1 mjafton në praktikë. Për profesionet e rregulluara si infermieria, mësuesia ose farmacia, kërkohet zakonisht B2 me certifikatë të njohur, sepse ai është kusht i procedurës së njohjes së diplomës.

A mund të shkruaj një nivel pa certifikatë?

Po. Vetëvlerësimi është pjesë e rregullt e formatit Europass dhe nuk kërkon dëshmi. Certifikata thjesht e forcon; mungesa e saj nuk e ndalon. Vetëm kur shpallja e kërkon shprehimisht certifikatën, vetëvlerësimi nuk mjafton.

Sa kohë duhet për të kaluar nga një nivel në tjetrin?

Si rregull i përafërt, rreth dyqind orë mësimi për çdo nivel në fillim, dhe më shumë sa më lart të ngjitesh. Kalimi nga B1 në B2 kërkon zakonisht më shumë punë sesa nga A1 në A2, sepse rritet ndjeshëm fjalori i nevojshëm.

A vjetërsohet një certifikatë gjuhe?

Certifikata në vetvete nuk skadon në shumicën e rasteve, por institucionet shpesh pranojnë vetëm ato jo më të vjetra se dy ose tri vjet. Kontrollo kërkesën e institucionit përpara se të mbështetesh te një provim i vjetër.